ถกเดือด “ใบอนุญาตส่งออกข้าว” ลดสต็อกเหลือ 100 ตัน เปิดทางรายเล็กหรือยังติดกับดักเดิม

ประเด็นใบอนุญาตส่งออกข้าวกลับมาเป็นที่ถกเถียงอีกครั้ง หลังในรายการเรื่องเล่าเช้านี้ คุณศุภจี และคุณศิริกัญญา ออกมาแลกมุมมองกันอย่างเข้มข้น โดยมีจุดตั้งต้นจากนโยบายรัฐที่ต้องการ “ยกเลิกใบอนุญาตส่งออกข้าว” เพื่อลดอุปสรรคให้ผู้ประกอบการรายย่อย (SME)

เดิมกฎหมายกำหนดให้ผู้ส่งออกต้องมีสต็อกข้าวขั้นต่ำ 500 ตัน พร้อมค่าธรรมเนียมปีละ 50,000 บาท ซึ่งถูกมองว่าเป็นกำแพงสูงเกินไป แม้ภายหลังจะมีการปรับลดเหลือสต็อก 100 ตัน และค่าธรรมเนียม 10,000 บาท แต่ก็ยังเกิดคำถามว่า ตรงนี้คือ “การเปิดเสรีจริง” หรือแค่ลดความสูงของกำแพงลงเท่านั้น

ฝั่งคุณศิริกัญญา มองว่า 100 ตัน หรือ 100,000 กิโลกรัม ยังเป็นภาระมหาศาลสำหรับผู้เริ่มต้นหรือกลุ่มชุมชนที่ต้องการรวบรวมข้าวจากเกษตรกร เธอชี้ว่าการบังคับมีสต็อกไม่ได้การันตีคุณภาพหรือความสามารถในการส่งออก และสินค้าอื่นจำนวนมากก็ไม่ต้องมีเงื่อนไขเช่นนี้ อีกทั้งยังสะท้อนปัญหาเชิงโครงสร้าง เมื่อฝ่ายการเมืองมีนโยบายชัดเจน แต่ระบบราชการยังยึดแนวคิดเดิม โดยอ้างผลประชาพิจารณ์ที่รายใหญ่ได้เปรียบ

ขณะที่คุณศุภจี มองในมุมการบริหารธุรกิจว่า “ข้าวคือสินค้าโภคภัณฑ์” ราคาผันผวนสูง การมีสต็อกช่วยให้ผู้ส่งออกบริหารต้นทุนและตอบสนองออเดอร์ได้รวดเร็ว หากไม่มีของพร้อม อาจเสียโอกาสทางการค้า และกระทบความเชื่อถือของผู้ซื้อในตลาดโลก นอกจากนี้ ในเชิงโลจิสติกส์ การส่งออกปริมาณต่ำกว่า 100 ตันอาจไม่คุ้มค่าการขนส่ง เว้นแต่เป็นการทดลองตลาด

ประเด็นนี้สะท้อนภาพใหญ่ของนโยบายเศรษฐกิจไทยว่า การ “ลดกฎ” เพียงอย่างเดียวอาจไม่พอ หากโครงสร้างการกำกับยังตั้งอยู่บนความกลัวความเสี่ยงมากกว่าการเปิดโอกาส ขณะที่คำถามสำคัญยังคงอยู่ คือ รัฐควรทำหน้าที่คัดกรองแทนตลาด หรือปล่อยให้กลไกเอกชนและความรับผิดชอบทางธุรกิจเป็นตัวตัดสินกันเอง